مداح مجلس ترحیم

مداحی,روضه خوانی,مولودی خوانی و قرائت قرآن توسط مداح و قاری ممتاز | حاج محمد مهدی ۰۹۱۲۲۴۰۹۳۳۶

 اصل محتوا در مداحی اهل بیت (علیه السلام)

یکی از چیزهایی که باید در اشعار مداحان باشد مفاهیم بلند اسلامی در باب توحید یا در باب نبوت است. و بهترین اشعار قدما در باب توحید و نبوت همین مدایحی است که شعرای بزرگ ما در مقدمه دیوانها و مثنوی هایشان گفته اند. انسان حقیقتاً با مضامین قوی و روشنگر این اشعار پیغمبر (ص) با امام (علیه السلام) یا فاطمه زهرا (سلام الله علیهما) را می شناسد. البته آن طور که باید نمی شود شناخت و ما نمی توانیم آن بزرگواران را درست بشناسیم لکن در آن حدی که ممکن است می توان آنها را شناخت. مثلاً راجع به امیرالمؤمنین (علیه السلام) وقتی شعری خوانده می شود ما آدمهای پایین و متوسط هم مقام معنوی علی (علیه السلام) یعنی آن چیزی که ما خبر کمی از آن داریم هم عبادت امیرالمؤمنین (علیه السلام)، هم مظلومیت امیرالمؤمنین (علیه السلام) هم عدل او، هم ضعیف پروری او، هم دشمن ستیزی او و هم جهاد او را می توانیم بشناسیم. ما وقتی پانزده سال، بیست سال پیش این حرفها را می زدیم، خیلی ها می شنیدند، اما نمی فهمیدند ما چه می گوییم. می گفتیم فقط نپردازید به خط و خال خیالی چهره ائمه (علیهم السلام). در تعریف زلف امام (علیه السلام) یا ابروی امام (علیه السلام) و یا چشم امام (علیه السلام) شعرهایی می خواندند، حال اینکه اینها تعریف نیست. حالا اگر امیرالمؤمنین (علیه السلام)، ابرویش کمانی باشد یا کمانی نباشد، در شخصیت او چه اثری می گذارد؟ زلف او افشان باشد یا نباشد، مگر چه اثری می گذارد که بیاییم در قصیده ای راجع به امیرالمؤمنین را زلف آن حضرت بگوئیم؟ آن وقت می گفتند و می خواندند، لکن اکنون به نظرم کم شده و انشاالله که این چیزها حالا نباشد. وقتی می گفتیم آقا اینها را چرا می گویید؟ تعجب می کردند و می گفتند که پس چه بگوییم؟ آن روز وقتی می گفتیم آقا از مسائل زندگی علی بگوئید، از برجستگی های علمی او بگوئید برایشان روشن نبود. اما امروز برای همه، زندگی امیرالمؤمنین (علیه السلام) روشن است. زهد او در زمان حکومت، چیز کمی نیست که یکی نفری حاکم باشد و تمام لازمه قدرت در کف اقتدار او باشد، بیت المال دست او باشد، قدرت دست او باشد، شمشیر دست او باشد، نفوذ کلمه دست او باشد، اما زندگی شخصی اش آنچنان باشد که خود او به یاران نزدیکش بگوید شماها نمی توانید مثل من زندگی کنید. آنقدر سخت است که به عثمان بن حنیف می گوید: الاوانکم لا تقدرون علی ذلک. آن وقت غذایش به گونه ای باشد که راوی از اصحاب امیرالمؤمنین (علیه السلام) به قنبر خادم آن حضرت بگوید: چرا این غذا را به این پیرمرد می دهی؟ علی (علیه السلام) پیرمرد شده چرا این نان جوین سخت خشک را به مرد شصت ساله می دهی؟ قنبر در جواب گفت این کار را من نمی کنم، بلکه خود او این نان را داخل کیسه ای می گذارد و کیسه را می بندد، گاهی هم مهر می کند که کسی باز نکند نان را با روغن مخلوط کند.
این بعد از زندگی حضرت را بیان کنید تا مقایسه بشود بین امیرالمؤمنین (علیه السلام) و خصوم امیرالمؤمنین (علیه السلام) در تاریخ و امروز. آن کسانی که امروز در دنیا داعیه حمایت از مظلومان و مستضعفان و ملت ها و آزادی و حقوق بشر دارند، چگونه زندگی می کنند؟ آیا در جوامع آنها فقیر و مستمند نیست؟ آیا سر گرسنه ای بر بالین نهاده نیست؟ امروز شما این چیزها را خودتان می توانید خوب تصور کنی و بعد برای دیگران به تصویر در آورید. جهاد امیرالمؤمنین (علیه السلام) که از همان اول، از دوران کودکی، از یازده سالگی یا دوازده سالگی و تا آخر عمر با دشمنان خدا مشغول مبارزه بود و در این راه جان داد خیلی چیز مهمی است. این را یک شاعر بسیار خوب می تواند بیان کند و یک گوینده به خوبی می تواند در ذهن مردم و تا اعماق دل و جانشان نفوذ بدهد. این پیوند عاطفی خودتان با ائمه (علیهم السلام) و مسائل اخلاقی را حفظ کنید. از لحاظ مضمون باید سه رکن در مدح شعر خواننده و مداح وجود داشته باشد. من از آقایان مداحان محترم خواهش دارم در رکن اول هم چون روش سابق و معمول مداحان ابتدا غزل و قصیده را برگزینند که در آن از اخلاق انسانی ذکری شده باشد، آن هم به روش مناسب و صدای خوب شما تا مردمی که گوش می دهند کاملاً تحت تأثیر قرار بگیرند. در رکن دوم، معارف اسلامی را از توحید و از انقلاب و از مسائل انقلاب و مسائل مربوط به زندگی ائمه، از ابعاد مبارزه و ابعاد انقلابی مطرح کنند، و در رکن سوم هم که ذکر مصیبت است باید البته با بعد انقلابی مطرح بشود، و حتماً باید مصیبت ذکر بشود. گاهی در بعضی از روضه خوانی ها مصیبت اصلاً ذکر نمی شود. مصیبت یعنی آن واقعه ای که اتفاق افتاده باید تشریح شود. جامعه مداح باید از زبان خوب، شعر عالی و محکم و گویا و محتوای خوب، شعر اخلاقی، تاریخی و اعتقادی، شعر مربوط به توحید و نبوت و ولایت که درباره همه اینها شعر هست بهره بگیرد. در زبان فارسی از شعرای قدیم گرفته تا شعرای امروز، آنقدر شعر خوب و حکمت آمیز وجود دارد که اگر کسی بخواهد ده سال تکراری نخواند می تواند در تمام موضوعات شعرهای خوب و حکمت آمیز اعم از اعتقادی و اخلاقی و مصیبت و مدح و مسائل اجتماعی و مسائل انقلاب و امثال اینها را بیرون بیاور. نکته ای دیگر انتخاب شعر یا مضمون و آهنگ است. آقایان باید شعرهای خوب را انتخاب کنند. البته شعرهایی که خوانده شد خوب بود و من می پسندم. بعضی از آنها خیلی خوب بود. گاهی دیده می شود برای مردمی که سرا پا گوش هستند شعر را از نظر آهنگ خیلی زیبا می خوانند اما از نظر مضمون خیلی ضعیف و پیش پا افتاده است، مردم را تحت تأثیر هم قرار می دهد، اما این کافی نیست. شما اگر شعر قوی خوش مضمون، صحیح و محکم و متقن را که مضمون خوبی داشته باشد بخوانید، سطح فکر مردم را بالا می برید. در کار مداحی حتماً باید سه رکن رعایت شود. یکی مسائل اخلاقی است که حالا دارد فراموش می شود. یک روزی بود که خود ما خیلی با طرح مسائل اخلاقی در منبر موافق نبودیم. من وقتی دیوان صائب را با تجدید چاپ دریافت کردم با اینکه دیوان صائب را سال ها پیش مکرر نگاه کرده دیدم چقدر غزل اخلاقی بسیار جالب در این دیوان هست که باب شماست. این چیز خیلی مهمی است و هیچ شاعری بهتر از این نگفته است. بنده قرص و محکم عرض می کنم که بهتر از آنچه من در دیوان صائب دیدم البته از مجموع آنچه که شعرای سبک هندی گفتند هیچ کس نگفته است. مطلب دیگر راجع به تصویر دنیا از نظر انسان است. آن دید ظریف و مو شکاف به سبک هندی شعر صائب خیلی قیمت دارد و شما وقتی یک بیت از آنرا بخوانید دلها را منقلب می کنید مثلاً: از رباط تن چو بگذشتی دگر معموره نیست. این سفری که در دنیا سیر می کنیم آخرین رباط ما است آخرین کاروان سرای ما است. از رباط تن چو بگذشتی دگر معموره نیست. زاد راهی برنمی داری از این منزل چرا؟ شما ببینید چه طور این شعر انسان را منقلب می کند. و هزاران بیت از این قبیل است. قسمت دیگر معارف اسلامی ماست که امروز با معارف انقلابی که ما به آن سیاست می گوییم انطباق پیدا می کند. هیچ شعری نباید از این مطالب خالی باشد اینها معارف اسلامی است. این هیهات منا الذله را که امروز به زبان مردم افتاده است و در زمان طاغوت کمتر بر زبانی جاری می شد فراموش نکنید. آن موقع چون واقعاً همه ذلیل بودیم هیهات نداشت. ذلیل اجانب و استکبار ذلیل دربار، ذلیل دولت ذلیل ساواک ذلیل پلیس نقش خودمان همه ذلت بود همه زور می گفتند خودمان هم با خودمان زور می گفتیم و لذا این جمله بر زبانی جاری نمی شد اگر هم کسی می گفت خیلی جدی نبود گاهی از اوقات که از زبان مرحوم مدرس یا آیت الله کاشانی و شخصیتهایی از این قبیل یک کلمه از این قبیل کلمه ای نقل می کردند که مثلاً مرحوم کاشانی می گفت. چقدر برای ما بزرگ می آمد و تعجب می کردیم که اینها این قدر جرأت داشتند عزت را در عمل شان تجسم دادند که این کلمه را گفتند و ذلت را قبول نکردند. شما حالا نگاه کنید جامعه ما یک زبان و یک صدا در مقابل همه استکبار عالم این سر بلندی و عزت را نشان می دهد و این هیهات منا الذله را در عمل نشان می دهد.

مداحی,روضه خوانی,مولودی خوانی و قرائت قرآن توسط مداح و قاری ممتاز | حاج محمد مهدی ۰۹۱۲۲۴۰۹۳۳۶