مداح مجالس ختم

اجرای مجالس ختم،ترحیم و بزرگداشت با استفاده از اشعار وزین و نقمات دلنشین در مقام متوفی و شان صاحبان عزا در مسجد ، تالار و منازل

تلفن تماس :  ۰۹۱۲۲۴۰۹۳۳۶   – ۰۹۰۲۲۴۰۹۳۳۶

 چارچوب کلی برنامه مجالس ختم به شرح زیر است:

یکی از محافلی که به مناسبت درگذشت عزیزان از دست رفته ، برگزار می گردد مجالس ختم است، معمولا این محافل به عنوان سوم ، هفتم ، چهلم و سالگرد برگزار می گردد ، که آداب مخصوص به خود را دارد.

روش برگزاری اصولی مجالس ختم و ترحیم

قرائت قرآن
مداحی
قرائت سوره الرحمن
سخنرانی
و عجل اللهم…

 

قرائت قرآن

مجالس ختم باقرائت قرآن آغاز می گردد و قبل از شروع قرآن معمول است که مناسبت برگزاری مجلس ذکر شده و برای شخص از دنیا رفته فاتحه و صلواتی قرائت می گردد.

  نکات مورد توجه در قرائت قرآن

بهتر است بخش قرائت قرآن توسط قاریان محترم ـ که به قواعد صحیح قرائت آشنایی دارند ـ صورت بگیرد، ولی در صورت لزوم و نبودن قاری ، معمول است که ذاکرین اهلبیت(ع) به قرائت قرآن می پردازند.

از سوره ها و آیات مرتبط با مرگ ، قبر و قیامت استفاده شود. مثل؛

آیات ۱۸۵ ـ ۲۰۰ سوره آل عمران .

آیات ۹۷ ـ ۱۱۸ سوره مؤمنون.

آیات ۵۶ ـ ۶۹ سوره عنکبوت.

آیات ۴۲ ـ ۷۵ سوره زمر.

سوره ق.

سوره واقعه.

روخوانی ، روانخوانی و تجوید صحیح رعایت شود.
آیات ، با نغمات و دستگاههای قرآنی قرائت گردد نه با الحان مداحی. چراکه در روایات نقل شده است که قرآن را با الحان و آوای عرب تلاوت نمایید.[۱]
قرائت قرآن، برای گرفتن فاتحه ، اعلام خیر مقدم ، تعارف به تناول میوه ها و … قطع نگردد.
خوب است از وقت قرائت قرآن ، زمانی برای خواندن ترجمه تفسیری آن اختصاص داده شود تا مستمعین از محتوای آیات قرائت شده بهره کافی را ببرند.
قبل از شروع قرائت ، برای پیشگیری از صحبت و بی توجهی احتمالی مستمعین هنگام قرائت قرآن ، آیات و روایات مرتبط در اهمیت سکوت و توجه ، هنگام خوانده شدن قرآن ، بیان گردد. مثل آیه : «وَ إِذا قُرِئَ الْقُرْآنُ فَاسْتَمِعُوا لَهُ وَ أَنْصِتُوا لَعَلَّکُمْ تُرْحَمُونَ»[۲]

  مداحی

در مجالس ختم ، مداحی قبل از منبر و سخنرانی برگزار می شود ، چهارچوب کلی برنامه مداحی در مجالس ختم عبارت است از:

الف ) عرض تسلیت و تشکر

ب ) جملات عربی ابتدای مجلس و عرض ادب به امام زمان(عج)

ج )  اشعار پند آمیز

د )  شعر فضیلت پدر ، مادر ، شهید و …

ه ) تخلص (‌حلقه اتصال مفهوم اول با توسل به اهلبیت(ع) )

و) توسل

ز) مناجات و دعای پایان مجلس

ح) عرض تسلیت و تشکر

الف ) عرض تسلیت و تشکر

در محافل ختم مرسوم است که مداح به نیابت از حاضرین ، به خانواده عزادار تسلیت بگوید و به نیابت از صاحبان عزا از حضور و زحمات حاضرین تشکر نماید.

عرض تسلیت و تشکر بهتر است ابتدا و انتهای مداحی صورت پذیرد و در آن افراط نشود.

افراط در عرض تسلیت

گاهی هنگام عرض تسلیت بیش از آن که باید مقام شخص از دنیا رفته و یا بازماندگانش مورد تعریف و تمجید قرار می گیرد ، که غالبا هدف از آن مورد پذیرش صاحب مجلس قرار گرفتن است ، این افراط صحیح نیست وباید از آن پرهیز کرد. جالب اینکه در بعضی از شهرستانها رسم است که شرکت کنندگان برای عرض تسلیت ، برگه ای تایپ شده به مداح ارائه می کنند که در آن به صاحبان عزا تسلیت کتبی گفته اند؛ و عجیب اینکه مداح خود را ملزم می کند همه این برگه ها را با ذکر نام آورنده آن بخواند ، حال ببینید دیگر چه وقتی برای اصل محتوای مداحی باقی می ماند.

 افراط در تشکر: گاهی هنگام تشکر به قدری به جزئیات پرداخته می شود و نام تک تک ارگانها، سازمانها ، تشکلها ، ادارات ، هیآت و شهرها و روستاهایی که از آن فرد یا افرادی در مجلس شرکت کرده اند ذکر می گردد ، که مجلس از اصل مداحی محروم می شود. جالب اینکه همین جزئیات ممکن است به کرات تکرار شود و یا نام یک ارگان بزرگ مثل سپاه و یا ارتش به خاطر شرکت یکی از کارمندان جزء آن بارها ذکر شود گویا که این ذکر نام نشانه اعتباری برای صاحبان عزاست در حالیکه این افراط است و دون شأن محافل مذهبی.

ب) جملات عربی ابتدای مجلس و عرض ادب به امام زمان(عج)

در محافل ختم ، با توجه به زمان کافی و مناسبی که در اختیار مداح می باشد ، جملات عربی ابتدای مجلس به تفصیل و کامل ارائه می گردد . در این محافل عرض ادب شعری به امام زمان (عج) معمول نیست و به دعای فرج و ارائه آیات و روایات مرتبط اکتفا می شود ، اما در صورت مناسب بودن شرایط ، می توان به عرض ادب شعری هم پرداخت.

نمونه هایی از جملات عربی

عرض ادب به امام زمان(عج):« یَا رَبَّ الْحُسَیْن ، بِحَقِّ الْحُسَیْن ، اِشْفِ صَدْرَالْحُسَیْن ، بِظُهُورِالْحُجَّه.»
مناجاتی :«یَا دَائِمَ الْفَضْلِ عَلَى الْبَرِیَّهِ ـ یَا بَاسِطَ الْیَدَیْنِ بِالْعَطِیَّهِ ـ یَا صَاحِبَ الْمَوَاهِبِ السَّنِیَّهِ ـ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ خَیْرِ الْوَرَى سَجِیَّهً ـ وَ اغْفِرْ لَنَا یَا ذَا الْعُلَى فِی هَذِهِ الْعَشِیَّه»[۳]
مناجاتی :اِلَهِی قَلْبِی مَحْجُوبٌ ، وَ نَفْسِی مَعْیُوبٌ ، وَ عَقْلِی مَغْلُوبٌ ، وَ هَوَائِی غَالِبٌ ، وَ طَاعَتِی قَلِیلٌ ، وَ مَعْصِیَتِی کَثِیرٌ ، وَ لِسَانِی مُقِرٌّ بِالذُّنُوبِ ، فَکَیْفَ حِیلَتِی ، یَا سَتَّارَ الْعُیُوبِ ، وَ یَا عَلّامَ الْغُیُوبِ ، وَ یَا کَاشِفَ الْکُرُوبِ ، اغْفِرْ ذُنُوبِی کُلَّهَا ، بِحُرْمَهِ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ ، یَا غَفَّارُ یَا غَفَّارُ یَا غَفَّارُ ، بِرَحْمَتِکَ یَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِینَ.[۴]
مناسب مجالس ختم: عَنِ النَّبِیِّ (ص) أَنَّهُ قَالَ : مَنْ مَاتَ عَلَى حُبِّ آلِ مُحَمَّدٍ مَاتَ شَهِیداً ـ أَلَا وَ مَنْ مَاتَ عَلَى حُبِّ آلِ مُحَمَّدٍ مَاتَ مَغْفُوراً لَهُ ـ أَلَا وَ مَنْ مَاتَ عَلَى حُبِّ آلِ مُحَمَّدٍ مَاتَ تَائِباً ـ أَلَا وَ مَنْ مَاتَ عَلَى حُبِّ آلِ مُحَمَّدٍ مَاتَ مُؤْمِناً مُسْتَکْمِلَ الْإِیمَانِ ـ أَلَا وَ مَنْ مَاتَ عَلَى حُبِّ آلِ مُحَمَّدٍ بَشَّرَهُ مَلَکُ الْمَوْتِ بِالْجَنَّهِ ثُمَّ مُنْکَرٌ وَ نَکِیرٌ ـ أَلَا وَ مَنْ مَاتَ عَلَى حُبِّ آلِ مُحَمَّدٍ یُزَفُّ إِلَى الْجَنَّهِ کَمَا تُزَفُّ الْعَرُوسُ إِلَى بَیْتِ زَوْجِهَا ـ أَلَا وَ مَنْ مَاتَ عَلَى حُبِّ آلِ مُحَمَّدٍ فُتِحَ لَهُ فِی قَبْرِهِ بَابَانِ إِلَى الْجَنَّهِ ـ أَلَا وَ مَنْ مَاتَ عَلَى حُبِّ آلِ مُحَمَّدٍ جَعَلَ اللَّهُ قَبْرَهُ مَزَارَ مَلَائِکَهِ الرَّحْمَهِ ـ أَلَا وَ مَنْ مَاتَ عَلَى حُبِّ آلِ مُحَمَّدٍ مَاتَ عَلَى السُّنَّهِ وَ الْجَمَاعَهِ .

صاحب کشاف از پیامبر اکرم نقل میکند که فرمود: هر کس بر محبت آل محمّد از دنیا برود شهید مرده ـ متوجه باشید هر کس بر محبت آل محمّد بمیرد آمرزیده است ـ توجه کنید هر کس بر محبت آل محمّد بمیرد با توبه از دنیا رفته ـ هر کس بر محبت آل محمّد بمیرد با ایمان کامل از دنیا رفته ـ و هر کس بر محبت آل محمّد بمیرد ملک الموت باو بشارت بهشت میدهد بعد از او نکیر و منکر ـ هر کس بر محبت آل محمّد بمیرد چنان با جلال او را به بهشت میبرند مانند عروسى‏که بخانه شوهر میرود ـ هر کس بر محبت آل محمّد بمیرد دربى از قبرش به بهشت گشوده مى‏شود ـ توجه کنید هر کس بر محبت آل محمّد بمیرد خداوند قبر او را جایگاه زیارت ملائکه رحمت قرار میدهد ـ هر کس بر محبت آل محمّد بمیرد بر راه و روش پیامبر و جماعت مؤمنین مرده .

أَلَاوَمَنْ مَاتَ عَلَى بُغْضِ آلِ مُحَمَّدٍ جَاءَ یَوْمَ الْقِیَامَهِ مَکْتُوبٌ بَیْنَ عَیْنَیْهِ آیِسٌ مِنْ رَحْمَهِ اللَّهِ ـ أَلَا وَ مَنْ مَاتَ عَلَى بُغْضِ آلِ مُحَمَّدٍ مَاتَ کَافِراً ـ أَلَاوَمَنْ مَاتَ عَلَى بُغْضِ آلِ مُحَمَّدٍ لَمْ یَشَمَّ رَائِحَهَ الْجَنَّه.[۵]

هر کس با کینه آل محمّد بمیرد روز قیامت که مى‏آید بر پیشانى او نوشته است: مأیوس از رحمت خداست. ـ هر کس بر بغض آل محمّد بمیرد کافر از دنیا رفته ـ و هر کس بر بغض آل محمّد بمیرد بوى بهشت را استشمام نخواهد کرد.

ج )  شعر پند آمیز  

یکی از مهمترین بخشهای مجالس ختم ، بخشی است که در آن اشعار پند آمیز خوانده می شود. چراکه یکی از فلسفه های برگزاری این مجالس ، تنبه و تذکر بازماندگان است و چون اقشار مختلف ـ حتی کسانی که اهل هیأت و پای منبر نشستن نیستند ـ در آن شرکت می کنند مداح بایستی از فرصت به دست آمده به احسن وجه استفاده نماید و پیام معنوی خود را برساند.

در ارائه این بخش توجه به چند نکته لازم به نظر می رسد:

بهتر است پند در همان قالب اشعار کنایی صورت بگیرد.
از نصیحت صریح پرهیز کنید که احتمال می رود نتیجه معکوس بدهد ولذا هنگام شرح اشعار ، خودتان را خطاب قرار دهید تا مستمع ، به صورت غیر مستقیم پیام شما را دریافت نماید.
استفاده از آیات و روایات پند آمیز در شرح اشعار بسیار مؤثر است. مانند؛

ـ از امام حسن مجتبی علیه السلام سوال کردند علت ترس ما از مرگ چیست . امام فرمودند چون خانه دنیا آباد است و خانه آخرت ویران . طبیعتاً هر کس از خانه آباد بخواهد به خانه ویران برود مضطرب و نگران و ترسان است .

ـ امام حسن مجتبی در مجلس ختم شخصی شرکت کرده بودند هنگام خروج به برادر مرحوم فرمودند: فلانی اگر مرگ برادرت باعث تنبه (‌یعنی بیداری از غفلت )‌و تذکر و بیداری تو شد فبها ، و الا مصیبت غفلت تو از مصیبت مرگ برادرت بالاتر است .

اجرای مجالس ختم،ترحیم و بزرگداشت با استفاده از اشعار وزین و نقمات دلنشین در مقام متوفی و شان صاحبان عزا در مسجد ، تالار و منازل

تلفن تماس :  ۰۹۱۲۲۴۰۹۳۳۶   – ۰۹۰۲۲۴۰۹۳۳۶